Người Việt có thói quen gửi tiết kiệm ở ngân hàng quốc doanh. Không phải vì lãi suất cao hơn. Mà vì "Nhà nước đứng sau, chắc ăn."
Tâm lý đó giải thích tại sao BID – ngân hàng lớn nhất Việt Nam về tổng tài sản – luôn có chi phí vốn rẻ nhất thị trường. Và cũng giải thích tại sao cổ phiếu này được xem là "nơi trú ẩn" mỗi khi thị trường rung lắc.
Nhưng đây là nghịch lý: Điều khiến BID an toàn cũng chính là thứ kìm hãm nó.
1. Con số 16.9% và ảo tưởng tăng trưởng
Lợi nhuận trước thuế quý gần nhất tăng +16.9% so với cùng kỳ. Con số này đẹp. Đẹp đến mức dễ khiến người ta quên mất bức tranh lớn hơn.
Tôi chọn 16.9% làm con số "neo" cho bài viết này. Không phải vì nó ấn tượng, mà vì nó che giấu một sự thật khó chịu: dự báo tăng trưởng lợi nhuận cả năm 2025 chỉ khoảng 3%.
Từ 16.9% xuống 3%. Chuyện gì đang xảy ra?
Câu trả lời nằm ở cấu trúc lợi nhuận. Tín dụng tăng 8.8% – tốt. Lãi từ chứng khoán đầu tư bù đắp được phần nào. Nhưng các mảng phi tín dụng đang chảy máu: dịch vụ giảm 3%, ngoại hối giảm 21%, chứng khoán kinh doanh giảm 40%.
Giống như một quán phở đông khách nhưng chỉ bán được nước dùng, còn thịt bò và rau thơm thì ế.
2. Pháo đài có vết nứt
BID thuộc nhóm Big 4 – bốn ngân hàng quốc doanh chi phối hệ thống tài chính Việt Nam. Vị thế này mang lại lợi thế cạnh tranh mà các ngân hàng tư nhân mơ cũng không được: quy mô khổng lồ và chi phí huy động thấp.
Dẫn đầu về tổng tài sản. Dẫn đầu về huy động. Thanh khoản cao với hơn 8 triệu cổ phiếu giao dịch mỗi phiên.
Nhưng pháo đài nào cũng có vết nứt.
Vết nứt của BID là chất lượng lợi nhuận đang phân hóa. Lãi cốt lõi từ tín dụng vẫn tăng, nhưng các nguồn thu đa dạng hóa – thứ mà ngân hàng hiện đại cần để giảm phụ thuộc vào biên lãi ròng – lại đang co lại.
So với VCB hay CTG, BID đang phải cạnh tranh gay gắt hơn về lãi suất cho vay bán lẻ để giành thị phần. Cuộc chiến giá này ăn mòn biên lợi nhuận.
3. Câu chuyện tăng vốn – Catalyst hay bẫy kỳ vọng?
Thị trường đang đồn thổi về kế hoạch tăng vốn của BID. Đây là catalyst chính được các công ty chứng khoán nhắc đi nhắc lại.
Tôi hiểu logic: tăng vốn củng cố CAR (tỷ lệ an toàn vốn), mở room tín dụng, tạo dư địa tăng trưởng. Nghe hợp lý.
Nhưng đây là điều tôi lo ngại: Câu chuyện tăng vốn đã được định giá vào cổ phiếu chưa?
Với P/E khoảng 8.7x, BID không rẻ so với tốc độ tăng trưởng dự kiến 3%. Nếu tăng vốn bị trì hoãn hoặc điều kiện phát hành không thuận lợi, kỳ vọng sẽ xì hơi.
Lịch sử cho thấy các đợt tăng vốn của ngân hàng quốc doanh thường kéo dài hơn dự kiến. Bộ máy hành chính không chạy nhanh như kỳ vọng của nhà đầu tư.
4. Ai đang nắm giữ và họ nghĩ gì?
Cổ đông nhà nước chi phối. Đây vừa là điểm mạnh vừa là điểm yếu.
Điểm mạnh: Không lo bị thâu tóm, không lo ban lãnh đạo "chơi chiêu" với cổ đông nhỏ. BID vừa lọt vào danh sách VNSI – chỉ số phát triển bền vững – thu hút dòng tiền từ các quỹ ESG.
Điểm yếu: Cổ đông nhà nước không có động lực tối đa hóa giá cổ phiếu như cổ đông tư nhân. Họ quan tâm đến ổn định hệ thống hơn là lợi nhuận ngắn hạn.
Không có giao dịch nội bộ đáng chú ý gần đây. Điều này có thể hiểu theo hai cách: hoặc ban lãnh đạo không thấy cổ phiếu rẻ, hoặc họ bị ràng buộc bởi quy định nhà nước.
Tôi nghiêng về cách hiểu thứ hai.
5. Khi nào nên quan tâm đến BID?
BID không phải cổ phiếu để "đánh nhanh thắng nhanh". Đây là cổ phiếu cho những ai muốn ngủ ngon.
Nhưng ngủ ngon cũng có cái giá của nó.
Nếu bạn tin rằng thị trường sẽ biến động mạnh trong 6-12 tháng tới, BID là nơi trú ẩn hợp lý. Dòng tiền ổn định, thanh khoản cao, không lo công ty phá sản.
Nếu bạn tìm kiếm tăng trưởng, có lẽ nên nhìn sang các ngân hàng tư nhân đang mở rộng nhanh hơn.
Điều tôi sẽ theo dõi: Sự phục hồi của mảng thu phí dịch vụ. Nếu con số này quay đầu tăng, đó là tín hiệu BID đang đa dạng hóa thành công. Nếu tiếp tục giảm, pháo đài sẽ ngày càng phụ thuộc vào một nguồn thu duy nhất.
---
Có một câu nói tôi thích: "Cổ phiếu tốt nhất là cổ phiếu bạn có thể nắm giữ mà không cần nhìn bảng giá mỗi ngày."
BID có thể là cổ phiếu đó. Nhưng đừng nhầm lẫn giữa "an toàn" và "sinh lời cao". Đôi khi, cái giá của sự yên tâm là bạn sẽ đứng nhìn người khác chạy nhanh hơn.
Và đó có thể là một cái giá bạn sẵn sàng trả. Hoặc không.