Có một kiểu “tăng tốc” rất Việt Nam: đang kẹt xe ở ngã tư Sở, chỉ cần thấy hở nửa thân xe là ai cũng rướn lên. Không phải vì đường rộng ra mãi. Mà vì sợ mất nhịp.
BID trong Q4/2025 trông giống khoảnh khắc đó. Lợi nhuận ròng (NPATMI) tăng +52% YoY. Đây là con số neo tôi muốn bạn nhớ. Vì nó vừa là tín hiệu “xe đã thoát kẹt”, vừa là thứ dễ khiến nhà đầu tư… quên nhìn gương chiếu hậu.
Nghịch lý nằm ở chỗ: BID có thể tăng tốc nhờ NIM hồi lại, nhưng BID cũng là ngân hàng thường phải chia sẻ “lợi ích tăng tốc” đó cho nền kinh tế thông qua mục tiêu chính sách. Nói nôm na, khi bạn là ngân hàng quốc doanh, bạn không chỉ chạy cho mình bạn.
+52%: Con số đẹp thường đi kèm câu hỏi khó
Q4/2025, BID được nhắc đến như một câu chuyện “earnings re-acceleration”. Một phần đến từ tín dụng mở rộng ở cả doanh nghiệp lẫn cá nhân, kéo thu nhập lãi lên. Phần còn lại đến từ thứ thị trường hay soi nhất với ngân hàng: NIM.Dữ liệu quan trọng là NIM quý 4 tăng +41 bps so với quý trước. Không cần biết NIM tuyệt đối là bao nhiêu, chỉ riêng tốc độ cải thiện đã đủ để thị trường đổi giọng: từ “ngân hàng quốc doanh chắc chắn nhưng chậm” sang “có cơ hội quay lại nhịp tăng trưởng hai chữ số”.
Nhưng tôi không muốn bạn chỉ nhìn mỗi mũi tên đi lên. Cú tăng lợi nhuận này còn có một lớp ngầm: BID từng “hỗ trợ giảm lãi suất cho vay”, làm giảm thu nhập hơn 5.600 tỷ mà vẫn ghi nhận mức lợi nhuận kỷ lục năm 2025 (con số sơ bộ báo chí đưa là hơn 36.000 tỷ đồng, nhưng trích đoạn không nêu rõ LNTT hay LNST). Nếu đúng bản chất, đây là dấu vết của đòn bẩy quy mô và kỷ luật chi phí.
Quy mô của BID không phải dạng “to cho oai”. Tại 31/12/2025, tổng tài sản hơn 3,25 triệu tỷ đồng (+20% YoY), tiền gửi hơn 2,4 triệu tỷ (+~14%), dư nợ hơn 2,3 triệu tỷ (+>15% so với đầu năm). Vốn chủ sở hữu ngân hàng mẹ 163.000 tỷ (+>19%), vốn điều lệ trên 70.000 tỷ. Với một cỗ máy lớn như vậy, chỉ cần NIM nhích lên một chút và dự phòng không bùng nổ, lợi nhuận có thể “nhảy số”.
Điểm tôi thích ở số liệu năm 2025 là ROA 1,01% và ROE 19,02%. Nó nói rằng BID không chỉ to, mà còn biết biến quy mô thành hiệu quả. Và đó là lý do thị trường sẵn sàng bàn về vùng định giá tham chiếu P/B quanh ~1,9–2,0x như một chuyện “bình thường”.
NIM hồi phục: món quà chu kỳ hay năng lực bền?
Trong ngành ngân hàng, NIM giống như giá trà đá vỉa hè: hôm nay 3.000 đồng, ngày mai 5.000 đồng, không phải lúc nào cũng do quán “giỏi hơn”. Thường là do thời tiết, vị trí, và dòng người qua lại.NIM của BID hồi phục trong Q4/2025 có cơ chế hợp lý: lợi suất tài sản cải thiện, tín dụng tăng mạnh, cộng thêm tối ưu chi phí. Thị trường vì vậy đặt kỳ vọng 2026: LNTT tăng 15–20% YoY nhờ (i) tín dụng tăng ở cả DN và cá nhân, (ii) NIM tiếp tục bình thường hóa, (iii) chất lượng tài sản đỡ kéo dự phòng.
Nhưng NIM là thứ dễ “bị tát” nhất khi chi phí vốn đi lên. Rủi ro lớn nhất được nhắc thẳng: áp lực lãi suất đầu vào có thể hạn chế đà phục hồi NIM. Khi các ngân hàng cạnh tranh huy động, bên nào có nền tảng CASA tốt và thương hiệu mạnh sẽ đỡ đau hơn, nhưng không có nghĩa là miễn nhiễm.
Và đây là chỗ BID vừa mạnh vừa yếu. Mạnh vì là Big4, thương hiệu quốc doanh giúp huy động ổn định và niềm tin cao. Yếu vì mục tiêu chính sách có thể khiến BID phải “nhả” một phần NIM ra để hỗ trợ nền kinh tế, đặc biệt khi NHNN muốn mặt bằng lãi suất cho vay hạ.
Nếu bạn muốn một bài test đơn giản cho câu chuyện tăng tốc: đừng hỏi “Q4 tăng bao nhiêu”. Hãy hỏi “NIM sau Q4 có giữ được nhịp không, hay chỉ là cú nhấn ga khi đường vừa thông?”.
Pháo đài quốc doanh và cuộc chơi với VCB, CTG, MBB, TCB
Lợi thế cạnh tranh của BID khá thẳng: quy mô lớn nhất hệ thống và khả năng phục vụ các khách hàng doanh nghiệp lớn, kể cả nhóm liên quan nhà nước. Thêm một chi tiết ít người để ý nhưng rất thực dụng: BID có mạng lưới ngân hàng đại lý với hơn 2.300 định chế tài chính toàn cầu, hữu dụng cho thanh toán và ngoại thương. Đây là kiểu “moat” không bóng bẩy, nhưng làm được mới biết khó.Trong cuộc chơi Big4, BID thường bị đem so với VCB và CTG. VCB hay được thị trường gắn với “chất lượng tài sản và quản trị rủi ro”, CTG có lúc được nhìn như câu chuyện tái cơ cấu và tăng hiệu quả. Còn BID là “ông lớn tổng tài sản”, thiên về sức bền hệ thống.
Khi đặt cạnh nhóm ngân hàng tư nhân như MBB, TCB, VPB, HDB, câu chuyện lại đổi màu. Nhóm tư nhân thường linh hoạt hơn trong chiến lược khách hàng, tốc độ chuyển đổi số, biên lợi nhuận theo từng chu kỳ. Đổi lại, họ chịu áp lực cạnh tranh huy động và biến động rủi ro theo khẩu vị tăng trưởng.
BID có một con số giúp câu chuyện “tăng tốc nhưng không liều” nghe hợp lý: nợ xấu theo TT31 ở mức 1,2% cuối 2025. Nó không nói BID sẽ không phát sinh nợ xấu mới. Nó chỉ nói xuất phát điểm đang gọn gàng.
Vấn đề là nợ xấu không đến từ báo cáo đẹp, nó đến từ chu kỳ. Nếu phục hồi bất động sản chậm hơn kỳ vọng, hoặc doanh nghiệp thiếu đơn hàng, nợ nhóm cao có thể rò rỉ thành nợ xấu và đẩy dự phòng tăng. Với ngân hàng lớn, chỉ cần dự phòng nhích lên cũng đủ bào mòn “cú nhấn ga” NIM.
Thứ tôi muốn theo dõi 2026: room tín dụng, chi phí vốn, và một cái bẫy tâm lý
BID muốn tăng trưởng thì phải đi qua ba cái cửa.Cửa thứ nhất là room tín dụng. Hạn mức tín dụng không đồng đều và phụ thuộc điều hành. Nếu giả định tăng trưởng tín dụng không thành hiện thực, câu chuyện 15–20% lợi nhuận sẽ tự yếu đi, dù ngân hàng có “giỏi” đến mấy.
Cửa thứ hai là chi phí vốn. Lãi suất đầu vào tăng nhanh hơn lợi suất tài sản thì NIM bị ép. Khi đó, tăng trưởng lợi nhuận sẽ phải dựa nhiều hơn vào quy mô tín dụng và kiểm soát chi phí, tức là “làm nhiều hơn để giữ nguyên”.
Cửa thứ ba là tỷ giá và biến động vĩ mô toàn cầu. Ngân hàng nào cũng chịu, nhưng ngân hàng càng lớn càng không né được. Tỷ giá biến động có thể tác động chi phí vốn và chất lượng tài sản theo những đường vòng rất khó dự báo.
Còn “bẫy tâm lý” là thứ mà bảng điện hay gài vào đầu nhà đầu tư: thấy +52% là muốn ngoại suy ra cả năm sau. Trong thực tế, tăng tốc bền vững không đến từ một quý đẹp, mà đến từ chuỗi quý mà NIM không rơi, nợ xấu không bật, và tín dụng không bị chặn bởi chính sách.
Nếu NIM tiếp tục cải thiện sau cú +41 bps của Q4/2025 và nợ xấu giữ kỷ luật quanh vùng thấp, thị trường có lý do để kiên nhẫn với BID ở vai trò “ông lớn tăng trưởng trở lại”. Nếu chi phí vốn leo dốc, room tín dụng chật, và nợ xấu nhúc nhích từ những chỗ nhạy cảm như bất động sản, thì +52% sẽ giống khoảnh khắc rướn lên ở ngã tư: vượt được một nhịp, nhưng chưa chắc đã thoát hẳn kẹt.
Câu hỏi thực sự không phải “BID có an toàn không”. Mà là: bạn đang mua một cú tăng tốc dài hơi, hay chỉ đang đu theo đúng khoảnh khắc chiếc xe vừa thấy khoảng hở?
Các bài phân tích trước
- BID: Pháo đài quốc doanh và nghịch lý của sự an toàn (2026-01-07)