Có một nghịch lý thú vị trong giới đầu tư Việt Nam. Người ta thường nói Big 4 ngân hàng quốc doanh là "chậm mà chắc", là nơi trú ẩn an toàn khi thị trường bão táp. Nhưng ít ai hỏi: chuyện gì xảy ra khi gã khổng lồ chậm chạp đó bỗng nhiên bắt đầu chạy nước rút?
44% - đó là mức tăng trưởng lợi nhuận dự báo cho Q3/2025 của VietinBank. Con số này không thuộc về một fintech non trẻ hay một ngân hàng tư nhân đang "đánh cược" vào tín dụng tiêu dùng. Nó thuộc về một định chế tài chính với tổng tài sản dự phóng 2.52 triệu tỷ đồng - lớn hơn GDP của nhiều quốc gia.
Từ dọn dẹp đến tăng tốc
Để hiểu tại sao 44% lại đáng chú ý, cần nhìn lại những gì CTG đã làm trong 2-3 năm qua. Đó là giai đoạn "ăn chay" - trích lập dự phòng mạnh tay, xử lý nợ xấu, hy sinh lợi nhuận ngắn hạn để làm sạch bảng cân đối. Giống như người bệnh phải uống thuốc đắng trước khi khỏe lại.
Bây giờ, thuốc đã ngấm. Chi phí dự phòng được kiểm soát. Chất lượng tài sản cải thiện. Và quan trọng hơn, NIM (biên lãi ròng) đang phục hồi từ đáy, dự kiến đạt 3.16% trong năm 2025.
Điều khiến tôi chú ý không phải bản thân con số NIM, mà là nguồn gốc của nó. CTG có lợi thế mà các ngân hàng tư nhân phải ghen tị: khả năng huy động vốn giá rẻ nhờ thương hiệu Big 4. Khi lãi suất duy trì mức thấp, khoảng cách giữa chi phí vốn và lãi suất cho vay tự động nới rộng. Đây là "moat" thực sự - không phải công nghệ hay ứng dụng đẹp, mà là sự tin tưởng của hàng triệu người gửi tiền.
Ai đang đặt cược vào câu chuyện này?
Một điểm đáng suy ngẫm: CTG là bluechip có thanh khoản như midcap. Điều này có nghĩa là dù quy mô khổng lồ, cổ phiếu vẫn được giao dịch sôi động. Cổ đông tập trung cao (đặc thù ngân hàng quốc doanh), nhưng không đến mức "đóng băng" như một số mã khác.
Các công ty chứng khoán đang nâng giá mục tiêu lên vùng 60.000 - 61.800 VND. Với P/B hiện tại khoảng 1.5x, vẫn còn dư địa so với mục tiêu 1.6x+. Đây là setup mà giới đầu tư gọi là "Growth at Reasonable Price" - tăng trưởng với giá hợp lý.
Nhưng tôi muốn đặt câu hỏi ngược: nếu câu chuyện tốt đến vậy, tại sao định giá chưa phản ánh hết? Có thể thị trường vẫn còn hoài nghi về tính bền vững của đà tăng tốc. Hoặc đơn giản, nhà đầu tư đang chờ xác nhận từ báo cáo tài chính chính thức.
Động lực và điểm gãy
Tăng trưởng tín dụng ~15% với trọng tâm SME (+15%) là động lực chính. Đây là lựa chọn chiến lược: SME mang lại biên lợi nhuận cao hơn khách hàng lớn, nhưng cũng đi kèm rủi ro tín dụng cao hơn.
Trong bối cảnh kinh tế phục hồi, đây là canh bạc hợp lý. Nhưng nếu kinh tế vĩ mô suy yếu - thiên tai, lạm phát quay lại, NHNN thắt chặt tiền tệ - nhóm SME sẽ là nơi nợ xấu bùng phát đầu tiên. Điểm mạnh nhất của CTG cũng chính là gót chân Achilles.
Một rủi ro khác ít được nhắc đến: áp lực tăng vốn để đảm bảo hệ số CAR (tỷ lệ an toàn vốn). Với tốc độ tăng trưởng tín dụng như hiện tại, CTG sẽ cần bổ sung vốn trong tương lai gần. Câu hỏi là bằng cách nào - phát hành thêm cổ phiếu (pha loãng), hay tìm được nhà đầu tư chiến lược?
So với đồng nghiệp
Trong nhóm Big 4, VCB vẫn là "pháo đài" với chất lượng tài sản tốt nhất. BID có quy mô lớn nhất. CTG đang ở vị trí thú vị: không phải số 1 về bất kỳ chỉ số nào, nhưng có tốc độ cải thiện nhanh nhất.
Nếu so với ACB - đại diện cho nhóm ngân hàng tư nhân hàng đầu - CTG có lợi thế chi phí vốn nhưng thua về tốc độ đổi mới và linh hoạt. Đây là cuộc chơi khác nhau: ACB chạy marathon với nhịp nhanh, CTG chạy marathon với bước dài.
Điều đáng chú ý là lợi nhuận toàn ngành Q3/2025 tăng ~25%. CTG với +44% đang outperform ngành gần gấp đôi. Đây không phải sóng ngành đơn thuần - có yếu tố riêng của công ty.
Câu hỏi cuối cùng
Tôi không biết cổ phiếu CTG sẽ đi về đâu trong 6 tháng tới. Nhưng tôi biết một điều: khi một ngân hàng Big 4 bắt đầu tăng trưởng lợi nhuận 44%, đó không phải là sự kiện ngẫu nhiên. Đó là kết quả của nhiều năm tái cơ cấu, và có thể là khởi đầu của một chu kỳ mới.
Câu hỏi không phải là "CTG có tốt không?" - câu trả lời khá rõ ràng. Câu hỏi là: bạn có đủ kiên nhẫn để chờ gã khổng lồ hoàn thành cuộc chạy nước rút, hay sẽ bỏ cuộc giữa chừng khi thị trường điều chỉnh?
Lịch sử cho thấy, những người kiếm được tiền từ Big 4 thường không phải là những người thông minh nhất, mà là những người kiên nhẫn nhất.