Quý 1/2025, lợi nhuận TCB giảm 7.2% so với cùng kỳ. Nhiều người bắt đầu đặt câu hỏi: Liệu "ông vua CASA" đã hết thời?
Rồi quý 2 đến. Và TCB trả lời bằng một cú bẻ lái đủ mạnh để đóng sổ 6 tháng với mức tăng 27.7%. Con số này không chỉ xóa sạch nỗi lo quý 1, mà còn đặt TCB vào nhóm ngân hàng tăng trưởng nhanh nhất nửa đầu năm.
Điều thú vị là thị trường dường như đã đoán trước điều này. Giá cổ phiếu không hề hoảng loạn trong quý 1. Câu hỏi bây giờ: Liệu đà hồi phục này có bền?
Cỗ máy tiền rẻ vẫn chạy tốt
Nếu tôi phải chọn một con số để giải thích TCB, đó là 41%.
Đây là tỷ lệ CASA – tiền gửi không kỳ hạn trên tổng tiền gửi. Nói đơn giản: cứ 100 đồng khách hàng gửi vào TCB, có 41 đồng là tiền "nằm chờ" trong tài khoản thanh toán, gần như không trả lãi.
Với ngân hàng, đây là nguồn vốn rẻ nhất có thể có. Trong khi các ngân hàng khác phải trả 5-6% cho tiền gửi kỳ hạn, TCB chỉ trả gần 0% cho phần lớn số tiền này.
Kết quả? Chi phí vốn (COF) thấp hơn đáng kể so với trung bình ngành. Và khi cho vay ra với lãi suất tương đương, biên lợi nhuận của TCB tự động cao hơn.
Đây không phải may mắn. TCB đã xây dựng hệ sinh thái số hóa suốt nhiều năm. Sản phẩm "Sinh lời" thu hút khách hàng cá nhân gửi tiền nhàn rỗi. Ứng dụng ngân hàng số giữ chân khách hàng doanh nghiệp. Khi tiền nằm trong hệ sinh thái, nó có xu hướng ở lại.
ROE 23.8% nói lên điều gì
Trong ngành ngân hàng Việt Nam, ROE trung bình dao động quanh 15-18%. TCB đạt 23.8%.
Con số này có nghĩa: Với mỗi 100 đồng vốn chủ sở hữu, TCB tạo ra gần 24 đồng lợi nhuận mỗi năm. Hiệu quả sử dụng vốn thuộc nhóm dẫn đầu.
Nhưng đây cũng là con dao hai lưỡi. ROE cao thường đi kèm với đòn bẩy cao hoặc rủi ro cao hơn. Trong trường hợp TCB, nguồn gốc chính đến từ chi phí vốn thấp (nhờ CASA) chứ không phải từ việc chấp nhận rủi ro quá mức.
Điều này giải thích tại sao thị trường sẵn sàng trả premium cho TCB so với nhiều ngân hàng khác.
Đối thủ đang làm gì
MBB là đối thủ trực tiếp đáng chú ý nhất trong cuộc đua CASA. Cả hai đều đầu tư mạnh vào ngân hàng số, cả hai đều có tỷ lệ CASA thuộc nhóm cao nhất ngành.
Cuộc cạnh tranh này thực chất là cuộc đua về trải nghiệm người dùng. Ai giữ được khách hàng trong hệ sinh thái lâu hơn, người đó thắng. TCB có lợi thế đi trước, nhưng MBB đang bám đuổi quyết liệt.
Điểm khác biệt: TCB tập trung vào phân khúc khách hàng có thu nhập cao và doanh nghiệp vừa. MBB mạnh hơn ở phân khúc đại chúng và quân đội. Hai chiến lược khác nhau, nhưng đều hướng đến cùng một mục tiêu: tiền rẻ.
Những rủi ro cần theo dõi
Nợ xấu (NPL) là biến số quan trọng nhất cần theo dõi trong các quý tới.
Năm 2023, tỷ lệ nợ xấu của TCB đã giảm, nhưng đây vẫn là rủi ro tiềm ẩn. Khi tín dụng tăng nhanh, nợ xấu thường có độ trễ 12-18 tháng. Nếu nền kinh tế không hồi phục như kỳ vọng, một phần các khoản vay mới có thể trở thành nợ xấu.
Rủi ro thứ hai: Room tín dụng. NHNN đang có xu hướng nới lỏng, nhưng chính sách có thể thay đổi. Nếu room bị siết đột ngột, đà tăng trưởng sẽ bị gãy.
Rủi ro thứ ba: Lãi suất. Môi trường lãi suất thấp hiện tại đang hỗ trợ CASA. Nếu lãi suất tăng, khách hàng có thể chuyển tiền sang tiết kiệm kỳ hạn để hưởng lãi cao hơn. Tỷ lệ CASA 41% có thể không bền vững trong kịch bản đó.
Điều tôi sẽ theo dõi
Báo cáo Q3/2025 sẽ là phép thử quan trọng. Các nhà phân tích kỳ vọng lợi nhuận tăng khoảng 17% so với cùng kỳ. Nếu đạt hoặc vượt, đà hồi phục được xác nhận. Nếu không, thị trường sẽ đặt câu hỏi về tính bền vững.
Tỷ lệ NPL trong báo cáo cũng quan trọng không kém. Một sự tăng nhẹ có thể chấp nhận được. Nhưng nếu tăng đột biến, đó là tín hiệu cảnh báo.
Cuối cùng, hãy để ý thông báo nới room tín dụng từ NHNN. Đây là catalyst có thể đẩy cả ngành ngân hàng, và TCB sẽ là một trong những người hưởng lợi lớn nhất.
Trong ngành ngân hàng, ai có tiền rẻ nhất thường thắng trong dài hạn. TCB đang có lợi thế đó. Câu hỏi là: Lợi thế này có đủ lớn để bù đắp cho những rủi ro đang rình rập?