Bạn đang thuê một căn nhà ổn định, giá hợp lý, vị trí tạm được. Rồi một ngày, chủ nhà thông báo muốn bán. Câu hỏi đầu tiên không phải "nhà này đáng bao nhiêu?" mà là "người mua mới sẽ đối xử với tôi thế nào?"
PET đang ở đúng tình huống đó. Và dòng tiền đang đổ vào không phải vì căn nhà đẹp hơn, mà vì người ta đang đặt cược vào cuộc chuyển giao sắp tới.
Doanh thu giảm, nhưng ai quan tâm?
5,483 tỷ đồng. Đó là doanh thu Q3/2025 của PET, giảm 3% so với cùng kỳ. Trong ngành bán lẻ đang phục hồi, con số âm này lẽ ra phải là tín hiệu cảnh báo.
Nhưng thị trường không phản ứng như vậy.
Lý do đơn giản: không ai mua PET vì mảng phân phối iPhone hay laptop. Họ mua vì Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) đang là cổ đông lớn, và câu chuyện thoái vốn nhà nước đã được nhắc đi nhắc lại suốt nhiều năm.
Tôi gọi đây là "định giá bằng kỳ vọng, không phải bằng thực tế." Một công ty có thể có kết quả kinh doanh tầm thường, nhưng nếu có catalyst đủ lớn, giá cổ phiếu sẽ phản ánh điều đó trước.
Vấn đề là: catalyst này đã được nhắc đến từ năm 2020. Và PVN vẫn chưa bán.
Ai sẽ mua "căn nhà" này?
Điều khiến tôi tò mò không phải PVN có bán hay không, mà là ai sẽ mua.
PET không phải công ty dầu khí thuần túy. Họ đã "lột xác" từ doanh nghiệp dầu khí sang ông lớn bán lẻ công nghệ. Hiện tại, mảng phân phối thiết bị điện tử (Apple, Samsung) mới là nguồn thu chính.
Điều này tạo ra một nghịch lý thú vị: PVN nắm giữ một công ty mà bản chất kinh doanh không còn liên quan đến dầu khí. Giống như Vinamilk sở hữu một chuỗi nhà hàng lẩu vậy.
Người mua tiềm năng có thể là:
- Một tập đoàn bán lẻ muốn mở rộng kênh phân phối
- Quỹ đầu tư tư nhân nhìn thấy giá trị tài sản ẩn
- Hoặc chính ban lãnh đạo hiện tại muốn MBO (management buyout)
Mỗi kịch bản sẽ dẫn đến mức giá khác nhau. Và đó là lý do thanh khoản PET thường biến động mạnh mỗi khi có tin đồn về thoái vốn.
Cuộc chiến biên lợi nhuận
Nếu bỏ qua game thoái vốn, PET có đáng đầu tư không?
Câu trả lời phụ thuộc vào việc bạn tin gì về ngành bán lẻ ICT.
PET đang cạnh tranh trực tiếp với DGW (Digiworld), FRT (FPT Retail) và MWG (Thế Giới Di Động). Đây là những đối thủ có quy mô lớn hơn, mạng lưới rộng hơn, và quan trọng nhất, có biên lợi nhuận tốt hơn.
Đặc thù ngành thương mại phân phối là biên mỏng. Bạn mua hàng từ Apple với giá X, bán lại với giá X + 5-10%. Không có nhiều dư địa để tạo ra lợi nhuận đột biến.
Điểm sáng duy nhất: biên lợi nhuận Q1/2025 có dấu hiệu cải thiện. Nhưng một quý chưa đủ để kết luận xu hướng.
Tôi sẽ cần thấy ít nhất 2-3 quý liên tiếp biên lợi nhuận gộp vượt mức trung bình ngành trước khi tin rằng PET đang làm đúng điều gì đó.
Rủi ro mà ít người nhắc đến
Có một rủi ro mà tôi thấy ít được đề cập: điều gì xảy ra nếu thoái vốn thất bại?
Không phải mọi thương vụ thoái vốn nhà nước đều thành công. Có những công ty được rao bán nhiều năm mà không ai mua. Lý do có thể là giá kỳ vọng quá cao, hoặc đơn giản là không có người mua phù hợp.
Nếu PVN không thoái vốn được trong 1-2 năm tới, PET sẽ quay lại với câu hỏi cơ bản: công ty này kiếm tiền thế nào?
Và với doanh thu đang tăng trưởng âm, câu trả lời không mấy lạc quan.
Thêm vào đó, tỷ giá USD/VND ảnh hưởng trực tiếp đến giá vốn hàng nhập khẩu. Lãi suất cao làm tăng chi phí vốn lưu động. Đây là những yếu tố vĩ mô mà PET không kiểm soát được.
Ai đang đặt cược?
Tôi không tìm thấy giao dịch nội bộ đáng chú ý gần đây. Điều này có thể hiểu theo hai cách: ban lãnh đạo không thấy cơ hội đủ hấp dẫn để mua vào, hoặc họ đang chờ đợi điều gì đó.
Quỹ HD đã nâng sở hữu lên gần 17% theo thông tin cuối năm 2024. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy có dòng tiền tổ chức quan tâm.
Nhưng tôi sẽ thận trọng hơn. Quỹ đầu tư có thể mua vì nhiều lý do, không nhất thiết vì họ tin vào triển vọng dài hạn. Đôi khi chỉ là đặt cược ngắn hạn vào sự kiện.
Điều tôi sẽ theo dõi quý tới: liệu ban lãnh đạo có bắt đầu mua vào không. Nếu người trong cuộc tin vào game thoái vốn, họ sẽ đặt tiền của mình vào đó.
Còn nếu không, có lẽ họ biết điều gì đó mà chúng ta chưa biết.