PYN Elite Fund - một trong những quỹ ngoại "khôn" nhất sàn chứng khoán Việt Nam - vừa chốt lời FPT ở vùng đỉnh. Cùng lúc đó, FPT công bố lợi nhuận trước thuế 9 tháng tăng 20% so với cùng kỳ.
Hai sự kiện này xảy ra đồng thời. Và đó chính là nghịch lý mà bất kỳ ai muốn mua FPT hôm nay đều phải đối mặt.
Cỗ máy 20% và con số 13.700 tỷ
Nếu tôi phải chọn một con số để nhớ về FPT, đó là 20%.
Đây không phải con số của một quý may mắn. Đây là tốc độ tăng trưởng lợi nhuận mà FPT duy trì đều đặn như đồng hồ Thụy Sĩ suốt nhiều năm qua. Doanh thu 9 tháng 2024 tăng 19%. Lợi nhuận trước thuế tăng 20%. Ước tính cả năm đạt khoảng 9.400 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế.
Và đây là phần thú vị: Dự báo năm 2025, lợi nhuận trước thuế sẽ chạm mốc 13.700 tỷ đồng. Con số này không chỉ là một dự báo - nó là cột mốc xác nhận rằng đà tăng trưởng của FPT chưa có dấu hiệu suy giảm.
Động lực đến từ đâu? Mảng Global IT (công nghệ toàn cầu) tăng 24%, được tiếp sức bởi làn sóng AI và chuyển đổi số đang quét qua các doanh nghiệp phương Tây. Mảng Giáo dục - ít người để ý - lại đang là ngựa ô tăng trưởng nhanh nhất, tạo ra nguồn nhân lực khép kín cho chính hệ sinh thái FPT.
Đây là mô hình kinh doanh mà Warren Buffett gọi là "moat tự củng cố": Giáo dục đào tạo kỹ sư → Kỹ sư làm việc cho FPT với chi phí thấp → Lợi nhuận cao → Đầu tư thêm vào giáo dục.
Vậy tại sao Smart Money lại rút?
Câu hỏi này quan trọng hơn mọi con số tài chính.
PYN Elite Fund không bán vì FPT kinh doanh kém. Họ bán vì một lý do khác: Định giá. Khi P/E của một cổ phiếu leo lên vùng cao, ngay cả những công ty tốt nhất cũng trở thành "tù nhân của kỳ vọng". Mọi tin tốt đã được phản ánh vào giá. Chỉ cần một quý tăng trưởng 18% thay vì 20%, thị trường sẽ phản ứng như thể công ty sắp phá sản.
Đây là bài học từ bong bóng dot-com năm 2000. Những công ty như Cisco, Intel - tăng trưởng thực sự, lợi nhuận thực sự - vẫn mất 70-80% giá trị khi định giá quá cao gặp phải thực tế.
Tôi không nói FPT là bong bóng. Nhưng tôi đang nói rằng: Câu hỏi "FPT có tốt không?" đã được trả lời từ lâu. Câu hỏi thực sự bây giờ là "Giá này đã phản ánh hết kỳ vọng chưa?"
Lợi thế cạnh tranh: Rẻ hơn, nhưng không rẻ tiền
So với CMG hay Elcom, FPT có một lợi thế mà đối thủ khó sao chép: Chi phí kỹ sư thấp kết hợp với khả năng tiếp cận khách hàng toàn cầu.
Một kỹ sư phần mềm Việt Nam có mức lương bằng 1/3 đến 1/5 đồng nghiệp Mỹ, nhưng năng lực không thua kém. Đây là "low-cost engineering" - và FPT đã biến nó thành cỗ máy in tiền.
Biên lợi nhuận gộp lịch sử khoảng 40% - con số ổn định qua nhiều năm. Bảng cân đối kế toán sạch với tiền mặt ròng dồi dào. Dòng tiền mạnh. Đây không phải công ty đang "vay mượn tương lai" để tăng trưởng.
Nhưng đây cũng là điểm nghịch lý: Chính vì FPT quá tốt, nên giá cổ phiếu đã phản ánh sự "quá tốt" đó. Khi mọi người đều biết một công ty tuyệt vời, thì lợi thế của việc biết điều đó gần như bằng không.
Kịch bản nào khiến FPT thất bại?
Tôi luôn hỏi câu này trước khi mua bất kỳ cổ phiếu nào.
Với FPT, có hai kịch bản đáng lo:
Thứ nhất, bong bóng AI toàn cầu vỡ. Nếu các công ty phương Tây cắt giảm chi tiêu IT vì suy thoái hoặc vì nhận ra AI không "thần kỳ" như kỳ vọng, FPT sẽ chịu "double kill": Lợi nhuận giảm tốc và P/E bị de-rating mạnh. Đây là kịch bản tệ nhất.
Thứ hai, tăng trưởng mảng Global IT xuống dưới 15%. Con số 24% hiện tại là ấn tượng. Nhưng thị trường đã định giá dựa trên kỳ vọng con số này duy trì. Nếu nó giảm, phản ứng sẽ không tương xứng với mức giảm thực tế.
Một điểm cần theo dõi: Khối ngoại có tiếp tục bán ròng bất chấp KQKD tốt không? Nếu có, đó là tín hiệu rằng "Smart Money" đang thấy điều gì đó mà báo cáo tài chính chưa phản ánh.
Câu hỏi thực sự
FPT giống như căn nhà mặt phố Hàng Bông. Ai cũng biết nó tốt. Ai cũng biết nó sẽ tăng giá theo thời gian. Nhưng câu hỏi là: Với mức giá hiện tại, bạn có đang mua "giá trị" hay đang mua "kỳ vọng về giá trị tương lai"?
Nếu lợi nhuận 2025 đạt 13.700 tỷ như dự báo, định giá sẽ nhanh chóng trở nên hợp lý hơn. PEG (P/E chia cho tốc độ tăng trưởng) có thể về dưới 1 - ngưỡng mà Peter Lynch coi là hấp dẫn.
Nhưng nếu có bất kỳ trục trặc nào - một quý tăng trưởng chậm, một hợp đồng lớn bị hoãn, một làn sóng bán tháo công nghệ toàn cầu - thì người mua ở vùng giá cao sẽ là người chịu đau đầu tiên.
Tôi không biết FPT sẽ đi về đâu trong 6 tháng tới. Điều tôi biết là: Đây là công ty tốt với giá không rẻ. Và trong đầu tư, sự khác biệt giữa "công ty tốt" và "khoản đầu tư tốt" đôi khi là cả một gia tài.