Bạn có nhớ những cây ATM LiveBank 24/7 mọc lên khắp Hà Nội cách đây vài năm không? Lúc đó nhiều người cười: "Ngân hàng mà không có người, ai dám gửi tiền?" Giờ thì TPB đang cười lại - bằng con số 17.75%.
Đó là tỷ trọng thu nhập dịch vụ trong tổng lợi nhuận của TPB hiện tại. Cách đây không lâu, con số này chỉ là 2.57%. Nói cách khác, cứ 100 đồng lợi nhuận TPB kiếm được, giờ có gần 18 đồng đến từ phí dịch vụ - chuyển tiền, thanh toán, bảo hiểm - thay vì chỉ dựa vào cho vay như trước.
Đây không phải là một con số ngẫu nhiên. Đây là bằng chứng rằng chiến lược ngân hàng số của TPB đang bắt đầu "đòi tiền" thực sự.
Cỗ máy đang chạy như thế nào
Hãy nhìn vào bức tranh lớn hơn. Quý gần nhất, TPB báo lãi trước thuế 2,109 tỷ đồng, tăng 15.3% so với cùng kỳ. Nửa đầu năm 2024, lợi nhuận vượt 4,100 tỷ đồng. Dự phóng cả năm đạt khoảng 7,000 tỷ - tăng hơn 25% so với năm trước.
Nhưng đây mới là điều thú vị: lợi nhuận tăng không phải vì cho vay nhiều hơn với lãi suất cao hơn. Thực tế, NIM (biên lãi ròng) của TPB đã giảm từ 5.2% xuống còn 4.4%. Trong ngành ngân hàng, NIM giảm 0.8 điểm phần trăm là chuyện lớn.
Vậy tiền đến từ đâu? Hai nguồn chính.
Thứ nhất, TPB giảm mạnh chi phí dự phòng rủi ro - giảm tới 59%. Đây là con dao hai lưỡi mà tôi sẽ nói sau.
Thứ hai, và quan trọng hơn, là sự bùng nổ của thu nhập phí dịch vụ. Khi bạn chuyển tiền qua app, mua bảo hiểm qua LiveBank, hay thanh toán hóa đơn - TPB đều thu phí. Và với hàng triệu khách hàng trẻ đã quen với hệ sinh thái số, những khoản phí nhỏ này cộng dồn thành con số đáng kể.
Ai đang sở hữu và họ nghĩ gì
Cơ cấu cổ đông TPB khá cô đặc với những tên tuổi lớn: FPT nắm khoảng 9%, Doji 8%, SBI Ven Holdings (Nhật Bản) 6%, VinRe 6%. Đây không phải những nhà đầu tư lướt sóng.
Điều đáng chú ý là thanh khoản cổ phiếu cực cao - trung bình 19.5 triệu đơn vị mỗi phiên, nằm trong top 4 toàn thị trường. Nghĩa là dù cổ đông lớn nắm chặt, vẫn có đủ cổ phiếu cho nhà đầu tư nhỏ lẻ giao dịch.
Với P/E quanh 7.8 lần và P/B khoảng 1.0-1.3 lần, TPB đang được định giá rẻ hơn đáng kể so với các ngân hàng số khác như TCB hay MBB. Câu hỏi là: thị trường đang bỏ sót điều gì, hay họ đang thấy rủi ro mà ta chưa thấy?
Cuộc đua mà TPB đang dẫn đầu
So với TCB và MBB - hai đối thủ trực tiếp trong cuộc đua ngân hàng số - TPB có lợi thế người đi trước. Hệ thống LiveBank 24/7 đã xây dựng được thói quen cho khách hàng trẻ. Tỷ lệ CASA (tiền gửi không kỳ hạn) cao giúp giảm chi phí vốn.
Nhưng lợi thế này đang bị thu hẹp. TCB và MBB cũng đang đổ tiền vào số hóa. Trong 2-3 năm tới, cuộc chơi sẽ không còn là "ai có app đẹp hơn" mà là "ai giữ được khách hàng lâu hơn".
Room tín dụng 2025 của TPB được dự báo ở mức 18.8% - cao hơn trung bình ngành. Đây là tín hiệu NHNN vẫn tin tưởng vào chất lượng tài sản của ngân hàng này.
Điều khiến tôi lo ngại
Tôi không lo về câu chuyện số hóa. Tôi lo về cách TPB đang "làm đẹp" lợi nhuận.
Giảm chi phí dự phòng 59% là con số khổng lồ. Trong bối cảnh kinh tế vĩ mô chưa thực sự khởi sắc, bất động sản vẫn đóng băng nhiều nơi, việc giảm mạnh dự phòng giống như bạn bỏ bớt tiền tiết kiệm để đi du lịch - vui đấy, nhưng nếu có chuyện gì xảy ra thì sao?
NIM giảm từ 5.2% xuống 4.4% cũng là dấu hiệu cảnh báo. Nó cho thấy TPB đang phải cạnh tranh lãi suất gay gắt để giữ khách hàng. Nếu xu hướng này tiếp tục, thu nhập từ tín dụng sẽ bị bào mòn, và thu nhập phí dịch vụ phải tăng nhanh hơn nữa để bù đắp.
Ba điều tôi sẽ theo dõi trong các quý tới: NIM có ngừng giảm không? Tỷ lệ nợ xấu có tăng khi tín dụng tăng 18%? Thu nhập dịch vụ có duy trì được tỷ trọng trên 15%?
Nếu cả ba câu trả lời là "có", TPB đang ở vùng giá hấp dẫn. Nếu không, thị trường đang định giá đúng.
Có một nghịch lý trong đầu tư ngân hàng: những ngân hàng an toàn nhất thường không rẻ, và những ngân hàng rẻ thường có lý do. TPB nằm đâu đó ở giữa - đủ rẻ để hấp dẫn, đủ rủi ro để bạn phải tự hỏi mình đang mua vì tin vào câu chuyện số hóa, hay chỉ vì P/E thấp.