Năm 2015, khi Sacombank sáp nhập với Southern Bank, nhiều người nghĩ đây là bước đi táo bạo để tạo ra một "ông lớn" mới. Mười năm sau, STB vẫn đang loay hoay xử lý đống nợ xấu từ cuộc hôn nhân đó.
Nhưng có một con số đáng chú ý: 11.7% - đó là tỷ lệ tăng trưởng tín dụng của STB trong năm 2025, cao hơn mức trung bình ngành. Một ngân hàng đang "dọn dẹp nhà cửa" mà vẫn cho vay được nhiều như vậy? Đây là nghịch lý đáng để tìm hiểu.
Chặng cuối của cuộc marathon
Lợi nhuận trước thuế Q4/2025 đạt 2,688 tỷ đồng, tăng 13% so với cùng kỳ. Con số này nghe có vẻ ổn, nhưng cả năm 2025, STB chỉ đạt khoảng 52% kế hoạch lợi nhuận. Vậy tiền đi đâu?
Câu trả lời nằm ở hai chữ: trích lập.
STB vẫn đang phải "nuốt" những khoản nợ xấu từ thời Southern Bank. Mỗi quý, một phần lợi nhuận phải dành để xử lý đống tồn đọng này. Giống như người trả nợ mua nhà - thu nhập tăng nhưng tiền vẫn chảy vào ngân hàng thay vì túi mình.
Điểm sáng là NIM (biên lãi ròng) đang phục hồi về mức trước tái cơ cấu. Điều này cho thấy hoạt động kinh doanh cốt lõi đã lành mạnh trở lại. STB không còn là bệnh nhân nằm viện, mà là người vừa xuất viện đang tập đi lại.
Củ cà rốt mang tên Phong Phú
Nếu bạn theo dõi STB đủ lâu, bạn sẽ nghe đến KCN Phong Phú như một "huyền thoại". Đây là khu công nghiệp mà STB nắm giữ, được kỳ vọng sẽ mang về khoản thu nhập đột biến khi bán ra.
Vấn đề là: câu chuyện này đã được kể từ nhiều năm trước.
Tôi không biết khi nào thương vụ này sẽ hoàn tất. Có thể là quý tới, có thể là năm sau, hoặc có thể lại tiếp tục trì hoãn. Nhưng điều tôi biết chắc là: nếu Phong Phú được bán thành công, lợi nhuận STB sẽ nhảy vọt trong một quý. Và thị trường thường định giá trước những sự kiện như vậy.
Đây là game mà nhiều nhà đầu tư đang chơi: mua STB và chờ tin Phong Phú. Rủi ro? Bạn có thể chờ rất lâu.
Ai đang cạnh tranh với STB?
Trong mảng SME - doanh nghiệp vừa và nhỏ - STB có một lợi thế ít người nhắc đến: tốc độ xử lý hồ sơ vay chỉ 1-3 ngày. So với ACB hay MBB, đây là điểm khác biệt thực sự.
Chủ một cửa hàng vật liệu xây dựng ở Bình Dương không quan tâm ngân hàng nào có app đẹp hơn. Họ quan tâm ai giải ngân nhanh nhất để kịp nhập hàng. STB hiểu điều này và đã phân quyền mạnh cho chi nhánh, rút ngắn quy trình phê duyệt.
Tuy nhiên, ACB và MBB không đứng yên. Cuộc đua mảng SME đang nóng lên, và STB cần duy trì tốc độ cải tiến nếu không muốn mất lợi thế vừa giành được.
Định giá có hấp dẫn?
P/B của STB đang ở mức 1.3-1.5x. Với một ngân hàng bình thường, mức này không rẻ. Nhưng với một ngân hàng sắp "sạch nợ" VAMC và có khoản thu nhập bất thường lớn phía trước, câu chuyện khác đi.
Hãy nghĩ thế này: bạn mua một căn nhà đang được sửa chữa với giá rẻ hơn thị trường. Khi sửa xong, giá trị sẽ tăng. Vấn đề là bạn không biết chính xác khi nào thợ sẽ hoàn thành.
VCBS và Vietcap đều đánh giá cao STB. Nhưng các công ty chứng khoán cũng từng lạc quan về STB từ nhiều năm trước. Điều khác biệt lần này là: tiến độ tái cơ cấu đã rõ ràng hơn, NIM đã phục hồi, và Phong Phú - dù chậm - vẫn đang tiến về phía trước.
Rủi ro không nên bỏ qua
Tôi lo ngại nhất điều gì? Không phải Phong Phú bị hoãn - điều đó đã xảy ra nhiều lần. Tôi lo ngại lợi nhuận cốt lõi không đủ mạnh để bù đắp chi phí trích lập cuối cùng.
Nếu NIM không duy trì được xu hướng tăng, STB sẽ rơi vào tình huống khó xử: vừa phải xử lý nợ cũ, vừa không tạo ra đủ lợi nhuận mới. Đó là vòng xoáy đi xuống mà không nhà đầu tư nào muốn thấy.
Một rủi ro khác ít được nhắc đến: áp lực cạnh tranh mảng SME. Nếu ACB hoặc MBB quyết định "đốt tiền" để giành thị phần, lợi thế tốc độ của STB có thể bị san bằng nhanh chóng.
Thập kỷ mất mát của STB sắp kết thúc. Câu hỏi còn lại không phải là "liệu STB có hồi phục?" mà là "bạn có đủ kiên nhẫn để chờ đến lúc đó?". Trong ngành ngân hàng Việt Nam, người chờ được 3 năm thường thắng người chờ 3 tháng. Nhưng 10 năm thì quả thực là một bài test khắc nghiệt.