Năm 2019, tôi có dịp đi qua mỏ đá Tân Đông Hiệp ở Bình Dương. Xe tải xếp hàng dài cả cây số chờ lấy đá. Người ta bảo: "Đá ở đây tốt nhất vùng, nhưng quan trọng hơn là gần." Gần các công trình. Gần đường cao tốc. Gần tiền.
Sáu năm sau, câu chuyện "gần" đó đang biến KSB thành một trong những cổ phiếu hưởng lợi rõ ràng nhất từ làn sóng đầu tư công phía Nam.
Con số 3.4 lần
Lợi nhuận 9 tháng đầu năm 2025 của KSB đạt 114 tỷ đồng - gấp 3.4 lần cùng kỳ năm trước. Đây không phải tăng trưởng bình thường. Đây là bùng nổ.
Nhưng trước khi hào hứng, hãy nhìn lại. Năm 2023-2024, KSB gần như "ngủ đông" khi thị trường bất động sản đóng băng. Doanh thu èo uột, lợi nhuận lẹt đẹt. Cổ phiếu nằm im như đá trong mỏ.
Rồi đầu tư công quay lại. Sân bay Long Thành khởi công. Vành đai 3 TP.HCM tăng tốc. Cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu triển khai. Tất cả đều cần một thứ: đá.
Và KSB đang ngồi trên núi đá đó.
Vị trí là tất cả
Trong ngành khai thác đá, có một quy luật đơn giản: chi phí vận chuyển chiếm 30-40% giá thành. Mỏ đá cách công trình 50km sẽ thua mỏ cách 20km, bất kể chất lượng đá thế nào.
KSB sở hữu các mỏ đá tại Bình Dương và Đồng Nai - ngay trung tâm vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Từ mỏ Tân Đông Hiệp đến Sân bay Long Thành chỉ khoảng 30km. Đây là lợi thế độc quyền tự nhiên mà không đối thủ nào có thể sao chép.
VLB (Biên Hòa) và DHA (Hóa An) cũng hoạt động trong vùng, nhưng trữ lượng và vị trí không bằng. Khi nhu cầu tăng đột biến, KSB là lựa chọn đầu tiên của các nhà thầu.
Biên lợi nhuận gộp khoảng 42% - con số cao bất thường trong ngành khai khoáng - phản ánh chính xác lợi thế vị trí này.
Ai đang hưởng lợi?
Điều thú vị là cấu trúc cổ đông KSB khá phân tán. Không có cổ đông chi phối rõ ràng như nhiều doanh nghiệp gia đình khác. Thanh khoản cải thiện trong các nhịp tăng giá, cho thấy dòng tiền đang quan tâm.
Nhưng tôi không thấy giao dịch nội bộ đáng kể nào gần đây. Ban lãnh đạo không mua vào mạnh dù lợi nhuận bùng nổ. Đây có thể là tín hiệu trung lập - họ đã nắm đủ, hoặc họ biết điều gì đó mà báo cáo chưa phản ánh.
Một điểm đáng chú ý: KSB vẫn duy trì trả cổ tức đều đặn qua các năm khó khăn. Đây là dấu hiệu của dòng tiền ổn định và ban lãnh đạo có kỷ luật.
Rủi ro nằm ở đâu?
Mọi mỏ đá đều có ngày cạn. Nhưng rủi ro lớn nhất của KSB không phải trữ lượng - mà là giấy phép.
Ngành khai thác khoáng sản tại Việt Nam đang siết chặt quy định môi trường. Việc gia hạn giấy phép mỏ cũ hoặc xin cấp mỏ mới ngày càng khó khăn. Chi phí hoàn thổ, phục hồi môi trường tăng cao.
Nếu một trong các mỏ chính của KSB không được gia hạn đúng hạn, doanh thu có thể sụt giảm đột ngột. Đây là rủi ro pháp lý mà nhà đầu tư thường bỏ qua khi nhìn vào con số lợi nhuận đẹp.
Thêm vào đó, giá nhiên liệu biến động ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí khai thác và vận chuyển. Dầu diesel tăng 20% có thể ăn mòn đáng kể biên lợi nhuận.
Chu kỳ đang ở đâu?
Đầu tư công phía Nam đang ở giai đoạn tăng tốc. Sân bay Long Thành dự kiến hoàn thành giai đoạn 1 vào 2026. Vành đai 3 TP.HCM đang giải ngân mạnh. Nhu cầu đá xây dựng sẽ duy trì cao trong ít nhất 18-24 tháng tới.
Nhưng sau đó thì sao? Khi các đại dự án hoàn thành, nhu cầu sẽ giảm. Thị trường bất động sản dân dụng - nguồn cầu bổ sung - vẫn chưa có dấu hiệu phục hồi rõ ràng.
KSB đang ở "điểm ngọt" của chu kỳ. Câu hỏi là: bạn đang mua ở đầu chu kỳ hay giữa chu kỳ?
Lịch sử cho thấy cổ phiếu ngành vật liệu xây dựng thường đạt đỉnh trước khi dự án hoàn thành 6-12 tháng. Thị trường định giá kỳ vọng, không phải thực tế.
Điều tôi sẽ theo dõi
Ba chỉ báo quan trọng trong các quý tới:
Một, biên lợi nhuận gộp có giữ được trên 40% không? Nếu giảm xuống dưới 35%, nghĩa là cạnh tranh đang tăng hoặc chi phí đang ăn mòn lợi thế.
Hai, tiến độ giải ngân đầu tư công tại Long Thành. Chậm tiến độ đồng nghĩa chậm doanh thu.
Ba, thông tin về gia hạn giấy phép các mỏ lớn. Đây là rủi ro nhị phân - có hoặc không, không có vùng xám.
Tôi không biết cổ phiếu KSB sẽ đi về đâu trong 6 tháng tới. Nhưng tôi biết rằng trong ngành này, ai hiểu chu kỳ thường thắng người chạy theo tin tức. Và chu kỳ đầu tư công, dù đang thuận lợi, không kéo dài mãi mãi.