Bạn có bao giờ để ý những quán cà phê vỉa hè biến mất sau mỗi đợt "ra quân lập lại trật tự đô thị"? Những quán còn lại không phải vì cà phê ngon hơn. Họ còn lại vì có mặt bằng hợp pháp, có giấy phép đầy đủ, có quan hệ đủ sâu để không bị dẹp.
Thị trường xăng dầu Việt Nam đang trải qua một đợt "ra quân" tương tự. Và OIL là một trong những quán có mặt bằng hợp pháp nhất.
Con số nghịch lý
Lợi nhuận ròng 6 tháng đầu năm 2025 của OIL giảm 34% so với cùng kỳ, chỉ còn 227 tỷ đồng. Nghe như một thảm họa. Nhưng đào sâu hơn, Q2/2025 đơn lẻ lại là quý có lợi nhuận cao nhất trong 5 quý gần nhất.
Đây là dấu hiệu của điểm đảo chiều, không phải suy thoái.
Doanh thu 6 tháng đạt 72.743 tỷ đồng, tăng 13% so với cùng kỳ. Người Việt vẫn đổ xăng, xe vẫn chạy, logistics vẫn hoạt động. Vấn đề không nằm ở cầu. Vấn đề nằm ở cách thị trường được tổ chức lại.
Cuộc thanh lọc đang diễn ra
Chính phủ đang siết chặt quản lý thị trường xăng dầu theo hướng giảm số lượng đầu mối nhỏ lẻ. Những thương nhân không đủ năng lực kho bãi, không đủ vốn, không đủ hệ thống phân phối sẽ dần rời bỏ cuộc chơi.
Đây không phải cạnh tranh thị trường tự do. Đây là "con hào kinh tế" được Nhà nước xây hộ.
OIL, với tư cách công ty con của PVN, có vị thế không thể thay thế. Hệ thống phân phối rộng khắp, năng lực kho chứa lớn, và quan trọng nhất là "tính chính danh" của một doanh nghiệp nhà nước chủ chốt trong an ninh năng lượng.
Khi các đối thủ nhỏ rời đi, thị phần không biến mất. Nó chảy về những người còn lại.
Biên mỏng nhưng khối lượng lớn
Ngành bán lẻ xăng dầu có đặc thù biên lợi nhuận cực mỏng. Bạn không thể kỳ vọng OIL có biên như FPT hay Vinamilk. Nhưng với khối lượng giao dịch khổng lồ, biên mỏng nhân với khối lượng lớn vẫn tạo ra lợi nhuận đáng kể.
Vấn đề là biên này phụ thuộc vào hai yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát của ban lãnh đạo: giá dầu thế giới và cơ chế điều hành giá của Nhà nước.
Khi giá dầu biến động mạnh, giá trị hàng tồn kho có thể tạo ra lãi hoặc lỗ lớn chỉ trong vài tuần. Khi cơ chế điều hành giá có độ trễ, doanh nghiệp phải bán với giá cũ trong khi chi phí đầu vào đã thay đổi.
Đây là rủi ro cố hữu, không phải điểm yếu riêng của OIL.
So với PLX và BSR
Trong nhóm xăng dầu, PLX (Petrolimex) là đối thủ trực tiếp lớn nhất với hệ thống phân phối còn rộng hơn. BSR (Lọc hóa dầu Bình Sơn) lại chơi ở khâu thượng nguồn, lọc dầu thay vì bán lẻ.
OIL không phải số một, nhưng là số hai đủ lớn để hưởng lợi từ cuộc thanh lọc. Trong một thị trường đang co lại về số lượng người chơi, vị trí số hai có thể tốt hơn số một. Bạn hưởng lợi từ chính sách mà không phải chịu áp lực dẫn đầu.
P/E 24.7 nói gì?
Con số P/E dự phóng 2026 là 24.7, đi kèm kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận 46%. Đây là mức định giá không rẻ cho một doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu.
Nhưng thị trường đang trả giá cho câu chuyện, không phải cho hiện tại.
Câu chuyện đó là: khi khung pháp lý mới được ban hành chính thức, khi các đối thủ nhỏ rời đi, khi thị phần tự nhiên chảy về OIL và PLX, lợi nhuận sẽ phục hồi mạnh mà không cần cạnh tranh gay gắt về giá.
Nếu câu chuyện đúng, P/E 24.7 là hợp lý. Nếu sai, bạn đang trả giá cao cho một doanh nghiệp biên mỏng trong ngành hàng hóa.
Điều tôi sẽ theo dõi
Ba trigger quan trọng trong 6 tháng tới:
Một, Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu được ban hành chính thức. Đây là catalyst lớn nhất, biến câu chuyện thành hiện thực pháp lý.
Hai, lợi nhuận Q3/2025 có tiếp tục duy trì đà tăng trưởng so với Q2 hay không. Nếu Q2 chỉ là đột biến một lần, luận điểm đảo chiều sẽ sụp đổ.
Ba, giá dầu Brent. Nếu biến động quá 10% trong một tháng, mọi phân tích cơ bản đều trở nên vô nghĩa trước rủi ro tồn kho.
Tôi không biết OIL sẽ tăng hay giảm trong quý tới. Nhưng tôi biết rằng trong một thị trường đang được Nhà nước dọn bàn, câu hỏi quan trọng không phải "ai giỏi nhất" mà là "ai được phép ngồi lại".
OIL có vẻ như đã có ghế.