Có một quán cà phê ở Sài Gòn tôi hay ghé. Chủ quán bán được 500 ly mỗi ngày, nhưng chỉ thuê 3 nhân viên. Quán bên cạnh bán 300 ly, thuê 8 người. Ai sống sót qua mùa dịch? Bạn đoán được rồi đấy.
HDB đang làm điều tương tự trong ngành ngân hàng.
Con số 25.2%
Đây là ROE của HDB trong 9 tháng đầu năm 2025. Để bạn hình dung: trung bình ngành ngân hàng Việt Nam dao động quanh 15-18%. Vietcombank - ông lớn được xem là chuẩn mực - cũng chỉ ở mức 20-22%.
HDB không phải ngân hàng lớn nhất. Không phải lâu đời nhất. Nhưng đang là ngân hàng kiếm tiền hiệu quả nhất trên mỗi đồng vốn chủ sở hữu.
Lợi nhuận trước thuế 9 tháng đạt 14.803 tỷ đồng, tăng 17% so với cùng kỳ. Con số này không gây sốc. Điều gây sốc là cách họ đạt được nó.
Tăng trưởng nhanh nhưng chi tiêu ít
Tín dụng HDB tăng 22.6% trong 9 tháng - thuộc top đầu ngành. Thông thường, tăng trưởng nhanh đồng nghĩa với chi phí phình to: thuê thêm người, mở thêm chi nhánh, đổ tiền vào marketing.
HDB làm ngược lại.
Tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) chỉ 25.7% - thấp nhất ngành. Nghĩa là cứ 100 đồng thu về, họ chỉ tốn 25.7 đồng để vận hành. Các ngân hàng khác thường mất 35-45 đồng.
Bí quyết? Hệ sinh thái.
HDB không chỉ là ngân hàng. Họ có HD Saison (tài chính tiêu dùng), liên kết với Vietjet, Petrolimex, và hàng loạt đối tác bán lẻ. Khách hàng đến từ nhiều nguồn, chi phí thu hút khách thấp hơn. Cross-sell sản phẩm dễ hơn.
Thu nhập ngoài lãi 9 tháng đạt 5.366 tỷ đồng, tăng 178.6% so với cùng kỳ. Đây là con số đột biến. Phí dịch vụ, bảo hiểm, thanh toán - tất cả đang đóng góp ngày càng nhiều vào doanh thu.
Ai đang đặt cược vào HDB?
Kế hoạch chia cổ tức và cổ phiếu thưởng lên đến 30% là tín hiệu rõ ràng từ ban lãnh đạo: họ tin vào dòng tiền tương lai.
Các công ty chứng khoán cũng lạc quan. MBS dự báo lợi nhuận 2026 tăng 34.3%. VCBS, FIDT đều có báo cáo tích cực.
Nhưng tôi muốn hỏi một câu khác: ai đang lo ngại?
Phanh ở đâu?
Tăng trưởng tín dụng 22.6% trong 9 tháng là con số rất cao. Để so sánh, NHNN thường cấp room tín dụng cả năm cho các ngân hàng khoảng 14-16%.
Khi một ngân hàng cho vay nhanh hơn bình thường, câu hỏi tự nhiên là: họ đang cho ai vay? Chất lượng tài sản có được kiểm soát?
Nợ xấu tiềm ẩn thường không hiện ra ngay. Nó ẩn trong các khoản vay mới, trong những khách hàng "tạm ổn" hôm nay nhưng có thể gặp khó khăn khi kinh tế chững lại.
Chi phí huy động vốn của HDB cũng cao hơn các ngân hàng quốc doanh. Khi lãi suất biến động, biên lãi ròng (NIM) có thể bị ép.
Tôi không nói HDB đang gặp vấn đề. Tôi nói rằng tốc độ này đòi hỏi sự theo dõi sát sao.
Điều cần quan sát
Ba thứ tôi sẽ nhìn trong báo cáo Quý 4:
Một, tỷ lệ nợ xấu (NPL). Nếu vẫn dưới 2%, HDB đang kiểm soát tốt. Nếu tăng đột biến, đó là dấu hiệu cảnh báo.
Hai, CIR có duy trì dưới 28% không. Đây là lợi thế cạnh tranh cốt lõi. Nếu chi phí bắt đầu phình, câu chuyện hiệu quả sẽ lung lay.
Ba, thông tin chốt quyền cổ tức 30%. Đây là catalyst ngắn hạn rõ ràng nhất.
Nghịch lý của sự hiệu quả
Có một nghịch lý ít người nhắc đến: công ty hiệu quả nhất thường là công ty khó cải thiện nhất.
Khi CIR đã ở mức 25.7%, còn bao nhiêu dư địa để tối ưu thêm? Khi ROE đã 25.2%, kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận 34% có thực tế không?
HDB đang chạy hết công suất. Câu hỏi là: họ có thể duy trì tốc độ này bao lâu, hay sẽ phải giảm ga để tránh quá tải?
Trong ngành ngân hàng, những cỗ máy chạy nhanh nhất không phải lúc nào cũng về đích đầu tiên. Đôi khi, họ là những cỗ máy cần bảo dưỡng sớm nhất.
Điều tôi sẽ theo dõi quý tới: liệu ban lãnh đạo có tiếp tục mua vào cổ phiếu không. Hành động nói to hơn lời nói.