Bạn vừa gọi thêm vốn từ bạn bè để mở rộng quán cà phê. Tiền về tài khoản đầy đủ. Nhưng tháng sau, doanh thu quán cũ lại giảm 75%.
Đó chính xác là tình cảnh của SBG lúc này.
Bữa tiệc tăng vốn và cái giá phải trả
Cuối năm 2024, CTCP Tập đoàn Cơ khí Công nghệ cao SIBA hoàn tất đợt chào bán 11.5 triệu cổ phiếu ra công chúng. Vốn điều lệ nhảy từ 250 tỷ lên 385 tỷ đồng. Một bước tiến đáng kể cho doanh nghiệp cơ khí quy mô nhỏ.
Nhưng tiền mới chưa kịp sinh lời thì tin xấu đã đến.
Q3/2025, lợi nhuận sau thuế chỉ còn 4.33 tỷ đồng. Giảm 75.3% so với cùng kỳ. Con số này không đến từ việc kinh doanh cốt lõi suy yếu đột ngột. Thủ phạm chính là "Lợi nhuận khác" - khoản thu nhập không thường xuyên - lao dốc 95.5%, chỉ còn vỏn vẹn 493 triệu đồng.
Nói cách khác, SBG đang sống nhờ những khoản tiền "trời cho". Khi trời không cho nữa, bức tranh thật hiện ra.
Câu chuyện năng lượng: Hy vọng hay ảo vọng?
Ban lãnh đạo SBG định hướng mở rộng sang mảng năng lượng. Đây là lý do họ cần thêm vốn. Đây cũng là câu chuyện được kể cho nhà đầu tư khi chào bán cổ phiếu.
Nhưng tôi nhìn vào BCTC Q3/2025 và không thấy dấu hiệu nào cho thấy mảng mới đã đóng góp. Doanh thu không được công bố chi tiết. Biên lợi nhuận cũng vậy. Chỉ có con số lợi nhuận cuối cùng - và nó đang nói lên một sự thật phũ phàng.
Vốn mới đã về. Nhưng tiền chưa làm ra tiền.
Đây là rủi ro lớn nhất với những doanh nghiệp vừa tăng vốn: khoảng cách giữa "kế hoạch" và "thực tế" có thể kéo dài hàng năm. Trong khi đó, cổ đông cũ đã bị pha loãng. Cổ đông mới đang chờ đợi. Và thị trường thì không kiên nhẫn.
Định giá: Đắt hay rẻ khi lợi nhuận bốc hơi?
Với P/E trên 21 lần, SBG không hề rẻ. Đặc biệt khi lợi nhuận đang co lại chứ không phải mở rộng.
Tôi thường nghe lập luận: "Giá đã phản ánh kỳ vọng tương lai." Nhưng kỳ vọng nào? Mảng năng lượng chưa có doanh thu rõ ràng. Mảng cơ khí cốt lõi không cho thấy tăng trưởng đột phá. Và lợi nhuận khác - nguồn thu từng "cứu" các quý trước - đã biến mất.
Trong ngành cơ khí/chế tạo Việt Nam, các doanh nghiệp quy mô nhỏ thường gặp khó khăn chung: biên lợi nhuận mỏng, phụ thuộc vào đơn hàng lớn, và dễ bị ảnh hưởng bởi chi phí đầu vào. SBG không phải ngoại lệ.
Điểm khác biệt duy nhất là họ đang cố gắng thoát khỏi vòng xoáy đó bằng cách nhảy sang năng lượng. Nhưng chuyển đổi mô hình kinh doanh chưa bao giờ là việc dễ dàng.
Cổ đông cô đặc: Con dao hai lưỡi
Một đặc điểm của SBG là cơ cấu cổ đông khá cô đặc - đặc thù của doanh nghiệp hệ sinh thái. Điều này có thể giúp giá cổ phiếu ít biến động hơn trong ngắn hạn.
Nhưng nó cũng có nghĩa thanh khoản thấp. Khi bạn muốn mua, khó tìm người bán. Khi bạn muốn bán, khó tìm người mua. Và khi tin xấu đến, giá có thể rơi nhanh hơn bạn tưởng.
Tôi không có dữ liệu chi tiết về giao dịch nội bộ gần đây. Nhưng với một doanh nghiệp vừa tăng vốn, câu hỏi quan trọng là: Ban lãnh đạo có đang mua vào không? Hay họ đang âm thầm thoái lui?
Hành động của người trong cuộc thường nói nhiều hơn mọi báo cáo phân tích.
Điều tôi sẽ theo dõi
BCTC Q4/2025 sẽ là bài kiểm tra thực sự. Không phải vì tôi kỳ vọng lợi nhuận đột biến. Mà vì nó sẽ cho thấy:
Một, lợi nhuận cốt lõi từ mảng cơ khí có ổn định không? Hay Q3 chỉ là khởi đầu của chuỗi suy giảm?
Hai, vốn từ đợt chào bán đã được giải ngân vào đâu? Mảng năng lượng có tiến triển gì không?
Ba, dòng tiền hoạt động kinh doanh ra sao? Một công ty có thể báo lãi nhưng vẫn "chảy máu" tiền mặt.
Nếu Q4 tiếp tục cho thấy sự phụ thuộc vào lợi nhuận khác, hoặc dòng tiền âm, thì câu chuyện tăng trưởng của SBG sẽ cần được viết lại.
Có một nghịch lý trong đầu tư: Những công ty cần vốn nhất thường là những công ty bạn nên thận trọng nhất khi cho vay. SBG vừa huy động thành công. Câu hỏi là: Họ sẽ dùng số tiền đó để tạo ra giá trị thực, hay chỉ để kéo dài thời gian?
Tôi chưa có câu trả lời. Và có lẽ, ban lãnh đạo SBG cũng đang tự hỏi điều tương tự.