-99%.
Đó không phải lỗi đánh máy. Đó là mức sụt giảm lợi nhuận sau thuế của KIDO trong Q2/2024 so với cùng kỳ năm trước. Từ hàng trăm tỷ đồng xuống còn vỏn vẹn 10.9 tỷ.
Tôi từng nghe một câu chuyện về anh bán phở ở Sài Gòn. Quán đông nghẹt, nhưng lãi thực ra đến từ việc cho thuê mặt bằng tầng trên. Một ngày khách thuê dọn đi, anh mới nhận ra: bán phở cả tháng không bằng tiền thuê một tuần. KIDO đang ở trong tình cảnh tương tự - chỉ là quy mô lớn hơn nhiều.
Khi lợi nhuận "bất thường" trở thành "bình thường"
Năm ngoái, KIDO công bố kế hoạch lãi cao nhất 8 năm. Thị trường hào hứng. Nhưng ít ai đào sâu vào cấu trúc lợi nhuận để hỏi: tiền đến từ đâu?
Câu trả lời nằm ở doanh thu tài chính. Những khoản thu nhập từ thoái vốn, bán tài sản, cổ tức từ công ty liên kết - tất cả đều là one-off, không lặp lại. Khi nền so sánh năm trước được đẩy lên cao bởi những khoản này, Q2/2024 trở thành cú sốc.
Đây là bài học kinh điển về "high base effect" - hiệu ứng nền cao. Bạn không thể bán cùng một tài sản hai lần.
Cốt lõi có gì?
Bóc tách ra, KIDO sở hữu hai mảng kinh doanh thực sự: dầu ăn và kem. Cả hai đều có vị thế đáng kể - dẫn đầu mảng kem, top 2 ngành dầu ăn. Mạng lưới phân phối phủ khắp từ siêu thị đến tiệm tạp hóa. Thương hiệu Tường An, Kido's đã ăn sâu vào tâm trí người tiêu dùng Việt.
Nhưng đây là nghịch lý: moat mạnh không đồng nghĩa với lợi nhuận cao.
Ngành dầu ăn có biên lợi nhuận gộp mỏng như tờ giấy. Giá nguyên liệu (dầu cọ, đường) biến động theo thị trường thế giới. Sức mua người tiêu dùng đang suy yếu. Cạnh tranh với Masan Consumer, Đường Quảng Ngãi, Vocarimex ngày càng gay gắt.
Kết quả? Hoạt động kinh doanh cốt lõi chưa đủ sức bù đắp khi "bầu sữa" tài chính tạm ngưng.
Ai đang nắm giữ?
Cơ cấu cổ đông của KIDO khá cô đặc, kiểm soát bởi gia đình sáng lập. Điều này có hai mặt.
Mặt tốt: Ban lãnh đạo có "skin in the game" - họ ăn cùng mâm với cổ đông. Không có chuyện bán tháo khi khó khăn.
Mặt xấu: Quyết định đầu tư, M&A, thoái vốn đều tập trung vào một nhóm nhỏ. Cổ đông nhỏ lẻ chỉ biết chờ đợi và hy vọng.
Room ngoại từng được nới lên 100% từ năm 2018 - tín hiệu cho thấy công ty muốn thu hút vốn ngoại. Nhưng với lợi nhuận biến động như tàu lượn, liệu nhà đầu tư nước ngoài có đủ kiên nhẫn?
Câu hỏi thực sự
Tôi không quan tâm KIDO sẽ đạt bao nhiêu lợi nhuận năm nay. Câu hỏi quan trọng hơn là: bao nhiêu phần trăm lợi nhuận đến từ hoạt động có thể lặp lại?
Nếu câu trả lời là "phần lớn đến từ deal tài chính" - thì bạn không đang đầu tư vào công ty thực phẩm. Bạn đang đặt cược vào khả năng "buôn tài chính" của ban lãnh đạo.
Điều này không nhất thiết xấu. Có những doanh nghiệp xây dựng cả đế chế từ M&A. Nhưng bạn cần hiểu rõ mình đang mua gì.
Kịch bản ngược
Công bằng mà nói, KIDO có thể "cứu" năm 2024 bằng một deal lớn trong nửa cuối năm. Thoái vốn dự án, bán công ty con, hoặc một thương vụ M&A mới - tất cả đều có thể xảy ra.
Đây là "đặc sản" của KIDO. Và cũng là lý do khiến cổ phiếu này cực kỳ khó định giá.
Bạn không thể dùng P/E để đánh giá một công ty mà E (earnings) nhảy múa từ năm này sang năm khác. Bạn cũng không thể dự báo doanh thu khi một phần đáng kể đến từ các khoản "bất thường".
Trong ngành tiêu dùng thiết yếu, tôi thường tìm kiếm sự nhàm chán - lợi nhuận tăng đều 10-15% mỗi năm, không có bất ngờ. KIDO là ngược lại hoàn toàn.
Nếu bạn đang cân nhắc KIDO, hãy tự hỏi: Bạn mua vì tin vào mảng dầu ăn và kem, hay vì kỳ vọng ban lãnh đạo sẽ "book" thêm một deal nữa? Câu trả lời sẽ quyết định bạn nên giữ bao lâu - và quan trọng hơn, bạn có nên giữ hay không.