Có một nghịch lý thú vị trong ngành chăn nuôi Việt Nam: Dịch tả heo châu Phi (ASF) từng là cơn ác mộng quét sạch đàn heo cả nước, nhưng chính nó lại đang biến thành "mỏ vàng" cho những ai sống sót và tìm ra cách thuần hóa nó.
Dabaco (DBC) thuộc nhóm thứ hai. Và họ không chỉ sống sót - họ đang thay đổi cuộc chơi.
Con số 21.66% và câu chuyện phía sau
ROE 21.66% - đây là con số tôi muốn bạn nhớ về DBC. Trong một ngành mà biên lợi nhuận phụ thuộc vào giá heo lên xuống như thời tiết, việc duy trì tỷ suất sinh lời ở mức này không phải chuyện đơn giản.
Nhưng điều khiến tôi chú ý hơn là cách họ đạt được con số đó. Sáu tháng đầu năm 2025, DBC công bố hoàn thành 101% kế hoạch lợi nhuận cả năm. Doanh thu đạt 12.537 tỷ đồng, tăng 7.3% so với cùng kỳ. Biên lợi nhuận trước thuế Q3/2025 ở mức 7.55%.
Những con số này có vẻ "bình thường" nếu bạn chỉ nhìn vào bảng Excel. Nhưng đặt trong bối cảnh ngành chăn nuôi - nơi mà một đợt dịch bệnh có thể xóa sổ lợi nhuận cả năm trong vài tuần - thì đây là câu chuyện khác.
Hai luồng gió thuận cùng thổi
DBC đang đứng ở điểm giao nhau của hai xu hướng lớn.
Thứ nhất là chu kỳ giá heo. Giá heo hơi miền Bắc đã chạm ngưỡng 70.000 đồng/kg - mức giá mà người chăn nuôi gọi là "ngưỡng hạnh phúc". Ở mức này, biên lợi nhuận của các doanh nghiệp 3F (Feed - Farm - Food) như DBC được đẩy lên đáng kể.
Thứ hai - và đây mới là điều thú vị - là vaccine ASF. Dacovac-ASF2, sản phẩm vaccine dịch tả heo châu Phi của DBC, đã được cấp phép lưu hành Q1/2025. Dự báo mảng này sẽ đóng góp khoảng 98 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế.
98 tỷ nghe có vẻ khiêm tốn so với quy mô doanh thu hơn 12.000 tỷ. Nhưng ý nghĩa của nó lớn hơn nhiều: DBC đang dần chuyển mình từ "công ty bán heo" thành "công ty công nghệ sinh học có bán heo".
Sự khác biệt này quan trọng vì nó ảnh hưởng đến cách thị trường định giá. Một công ty chăn nuôi thuần túy thường được định giá P/E 8-10x trong giai đoạn đỉnh chu kỳ. Một công ty có sản phẩm công nghệ độc quyền có thể được định giá cao hơn nhiều.
Cuộc chiến giành thị phần
Có một con số khác đáng chú ý: 65%. Đó là thị phần mà các doanh nghiệp chăn nuôi lớn đang nắm giữ tính đến Q1/2025, tăng mạnh so với trước đây.
Điều này có nghĩa gì? Các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ đang rời bỏ thị trường. Dịch bệnh, chi phí thức ăn tăng, yêu cầu an toàn sinh học ngày càng cao - tất cả đang đẩy họ ra ngoài cuộc chơi.
Và DBC, với mô hình 3F khép kín từ thức ăn đến trang trại đến thực phẩm, đang hưởng lợi từ sự dịch chuyển này. Họ không cần đánh bại đối thủ - họ chỉ cần sống sót đủ lâu để đối thủ tự rời đi.
Đây là loại lợi thế cạnh tranh mà Warren Buffett gọi là "moat" - không phải vì bạn giỏi hơn, mà vì bạn có khả năng chịu đựng tốt hơn.
Những điều có thể đi sai
Tôi không tin vào những câu chuyện chỉ có màu hồng. Và DBC có những rủi ro thực sự.
Đầu tiên là giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi. Ngô, đậu tương - những thứ này chiếm phần lớn chi phí sản xuất. Nếu giá nguyên liệu tăng đột biến trong khi giá heo không theo kịp, biên lợi nhuận sẽ bị bào mòn nhanh chóng.
Thứ hai là rủi ro dịch bệnh. Vaccine ASF là bước tiến lớn, nhưng không có vaccine nào hiệu quả 100%. Một đợt bùng phát dịch mới vẫn có thể gây thiệt hại nghiêm trọng.
Thứ ba - và đây là điều ít người nhắc đến - là cơ cấu vốn. Các doanh nghiệp chăn nuôi thường sử dụng đòn bẩy tài chính cao để mở rộng quy mô. Trong giai đoạn thuận lợi, đòn bẩy khuếch đại lợi nhuận. Nhưng khi chu kỳ đảo chiều, nó cũng khuếch đại tổn thất.
Định giá và kỳ vọng
P/E 5.8x - đây là mức định giá hiện tại của DBC. Rẻ hay đắt?
Nếu bạn tin rằng giá heo sẽ duy trì trên 65.000 đồng/kg và vaccine ASF sẽ mở ra nguồn doanh thu mới ổn định, thì 5.8x là quá rẻ cho một doanh nghiệp tăng trưởng kép.
Nếu bạn tin rằng chu kỳ giá heo sắp đảo chiều và vaccine chỉ là câu chuyện marketing, thì 5.8x có thể vẫn là đắt.
Tôi không biết điều gì sẽ xảy ra. Nhưng tôi biết rằng những doanh nghiệp có khả năng tự tạo ra "catalyst" mới (như vaccine) thay vì chỉ phụ thuộc vào chu kỳ ngành, thường có kết quả tốt hơn trong dài hạn.
Câu hỏi cuối cùng không phải là "DBC có tốt không?" mà là "Bạn có đủ kiên nhẫn để chờ đợi câu chuyện vaccine được chứng minh trong 2-3 năm tới không?"
Bởi vì trong đầu tư, đúng quá sớm và sai hoàn toàn đôi khi cho ra kết quả giống nhau.